مدارس قديمي تبريز

 

1- مدرسه اکبريه : ين مدرسه عمارت دو طبقه مفصلي داشت که در سال 1266 ه. ق در ضلع غربي و شمالي صحن بقعه صاحب الامر از طرف ميرزاعلي اکبرخان مترجم و دبير کنسولگري روسي بنيان نهاده شد.

2- مدرسه جعفريه : جعفريه مدرسه کوچکي است که در بازار مسجد جامع ـ جنب مدرسه طالبيه متصل به ديوار شرقي مسجد اسماعيل خاله اوغلي واقع شده است . راه آن از دالان طالبيه ، بين حوضخانه و مسجد نامبرده تعبيه گرديده است.

3- مدرسه حاج صفر علي : ين مدرسه تقريباَ روبروي سري بزرگ شاهزاده واقع شده است.باني آن تاجرنيکوکاري بوده به نام صفرعلي که درروزگار نيب السلطنه مي زيسته است.

4- مدرسه خواجه علي اصغر : ين مدرسه در کوچه حرم خانه پشت عمارت عالي قاپو يا کاخ استانداري کنوني واقع شده است . باني ين مدرسه و مسجد حاج علي اصغر معروف به خواجه مازندراني بود که ظاهراَ در روزگار فتحعلي شاه مي زيسته است .

5- مدرسه صادقيه : ين مدرسه در انتهي شمالي راسته کهنه به بازار صادقيه معروف است قرار گرفته ، مدرسه ي است داري حجرات مستعد جهت طلاب علوم ديني و يک مسجد با طاق هي آجري ضربي و ستون هي سنگي و مسجدي به صورت تالاري درازا در جانب شرقي مسجد بزرگ ، جهت زنان نمازگزار ، باني ين مدرسه و مسجد ميرزا صادق نامي از اهل اشتهار بود که در زمان شاه سليمان صفوي سمت استيفا داشت . ين مدرسه و مسجد نيز داري موقوفات زيادي مي باشد . نادر ميرزا در تاريخ و جغرافيي دارالسلطنه تبريز ص 116مي نويسد : ين مدرسه را حمامي بر نيکو بود که اکنون ويرانه است .

6- مدرسه طالبيه : ين مدرسه در بازار مسجد جامع تبريز واقع شده است . مدخل آن دالاني است که سطحش قريب به يک متر و نيم از کف بازار پيين تر است . سابقاَ ين دالان سرپوشيده و مسقف بود. عمارت شمالي در نيمه دوم قرن يازدهم هجري از طرف حاج    طالب خان پسر حاج اسحق تبريزي ساخته شده و طبق وقف نامه ي که به مهر و امضي چهارده تن از علما رسيده در تاريخ 1087 ه . ق پس از پيان يافتن عمارت طالبيه ، در آمد مستغلاتي به هزينه اداري و حفظ و حراست مدرسه مزبور اختصاص يافته است .

7- مدرسه ظهيريه : ين مدرسه يکي از بناهي ميرزا محمد ابراهيم ظهيرالدين وزير آذربيجان است که در سال 1089 ه . ق در زمان سلطنت شاه سليمان صفوي در کنار ظهيريه يا قزللو مسجد ساخته شده است .

8- مدرسه کاظميه : کاظميه نام مدرسه و مسجدي است که در محله چنار انتهي بازار مسجد جامع واقع شده است . باني آن سليمان خان بن شم خال خان افشار حاکم صائن قلعه بوده و ين بنا را به نام سيد کاظم رشتي شاگرد معروف شيخ احساني ساخته و ثواب آن را به روان سيد رشتي هديه نموده و توليت آن را به نلا علي مرندي واگذار کرده است و بني مدرسه و مسجد کاظميه در سال 1271 ه . ق پيان پذيرفته و بر اثر بي سرپرستي مسجد متروک گرديده و همچنين حوادث طبيعي از قبيل باد و باران و زلزله و غيره کم کم عمارت کاظميه را به ويراني کشانده است به طوري که اکنون جز ويرانه ي حسابي از آن مدرسه و مسجد باعظمت يکصدوبيست سال پيش چيزي بر جي نيست .

9- مدرسه نصريه : ين مدرسه يکي از تنوعات عمارت نصيريه بود که به نام  وصيت ابوالنصر حسن فرمانروي آق قويونلو پس از در گذشت وي ساخته شده است . ين مدرسه مانند سير قسمت هي عمارت نصريه در نتيجه زلزله و حوادث مختلف ويران شد ودر زمان نيب السلطنه عباس ميرزا، مرحوم حاج ميرزا مهدي قاضي از در آمد موقوفات عمارت نصريه در محل آن، مدرسه جديدي ساخت که اکنون به حسن پادشاه معروف است.

مدرسه رشدیه تبریز نخستین مدرسه ابتدایی عمومی در ایران است که در سال ۱۲۶۶ شمسی در تبریز به همت میرزا حسن رشدیه آغاز به کار کرد.
مدرسه رشدیه تبریز نخستین مدرسه ابتدایی عمومی در ایران است که در سال ۱۲۶۶ شمسی در تبریز به همت میرزا حسن رشدیه آغاز به کار کرد. علاوه بر این مدرسه، چند مدرسه تاریخی نیز در تبریز وجود دارد که نمادی از قدمت و جایگاه علم در تبریز به شمار می‌رود. مدرسه رشدیه نخستین مدرسه ابتدایی کشور محسوب می‌شود که بر پایه آموزش‌های نوین علمی توسط میرزا حسن رشدیه در تبریز بنا شده است.این بنا که متعلق به دوران پهلوی اول است، در هفتم مهر ماه سال ۱۳۸۱، با شماره ۶۳۹۸ در فهرست آثار ملی ایران جاودانه شد.بدنه غربی مدرسه طی سالیان فرسوده شده بود و اداره کل بعد از خرید این بنا، در راستای حفظ میراث فرهنگی استان و اهمیت این بنا، اقدام به مرمت این مکان در سال ۱۳۸۵ کرد. در حال حاضر بیش از ۱۰ مدرسه و دبیرستان قدیمی در تبریز وجود دارد،  این مدارس را میتوان  به عنوان حافظه بخش اعظمی از تاریخ تعلیم و تربیت در تبریز نام برد. قدمت برخی از این مدارس و معماری منحصر به فرد آنها بر ضرورت مرمت و بازسازی این مدارس تاریخی به منظور پاسداری از آنها در شهر تاریخی تبریز می افزاید.در همین زمینه مدرسه اسدی، بین سال های ۱۳۸۳- ۱۳۸۴، مدرسه توحید بین سال‌های ۱۳۸۵- ۱۳۸۶ و مدرسه فردوسی با تلاش اداره کل میراث فرهنگی استان بازسازی شده‌اند.