نقره کاری

IMG01275093نقره کاری یا حکاکی روی نقره تبریز از دیگر صنایع دستی این استان است که مورد استقبال اقشار مختلف جامعه قرار می‌گیرد. در کنار نقره کاری هنر دستی دیگری نیز به نام نقره کوبی در آذربایجان شرقی رواج دارد که در آن نقره با انجام سوراخکاری بر روی چوب و هسته میوه های مختلف در نقطه مورد نظر جاگذاری شده و سپس پرداخت زده می شود. نقره سازی نیز از دیگر صنایع دستی وابسته به نقره است که ساخت زیورآلات، ظروف کاربردی و تزیینی، آینه و شمعدان و قاب عکس از جمله آثار تولیدی در این شاخه است.
dkuyguyg552
نقره سازی و هنرهای وابسته به آن در شهر تبریز با کیفیت ممتاز و توسط هنرمندان بسیاری جریان دارد. دواتگری، ملیله کاری، حکاکی، قلمزنی و سیاه قلم از جمله رشته های فعال وابسته به هنر صنعت نقره سازی در این استان است.
456106_orig

نقره از فلزات گران‌بها به شمار رفته و از آن در صنایع جواهرات و لوازم تزئینی، ظروف و لوازم تجملی آشپزخانه و غذاخوری استفاده می‌شود.

احد پرویز زاد یکی از نقره سازان تبریزی ، وی نقره سازی را تلفیقی از هنر و صنعت تلقی کرده و می گوید: از این نظرکه نقشها در کار نقره سازی، از روحیه هنرمند نقره ساز الهام گرفته می شود، این کار را به عنوان هنر می توان معرفی کرد و از این جهت که تولیدات این کار مثل تولید ظروف و.کاربردی هست، این کار را به عنوان صنعت هم می توان نام برد.

صنعت نقره سازی از دیر باز در تبریز رواج داشته است.

نقره سازی از سال ۱۹۱۵ میلادی از ترکیه برای اولین بار به تبریزآمده و لذا نقره کاران بیش از دیگر نقاط کشور در تبریز دیده می شوند.

 

نقره از فلزات گران‌بها به شمار رفته و از آن در صنایع جواهرات و لوازم تزئینی، ظروف و لوازم تجملی آشپزخانه و غذاخوری استفاده می‌شود.

 

اغلب نقره کاران قدیمی شهر تبریز را هموطنان ارامنه تشکیل می دهند.

 

پرویز زاد می گوید: به علت مهاجرت ارامنه در دوران جنگ جهانی اول به ایران و به دلیل اینکه بخش عمده ارامنه آن دوران برای گذران زندگی و امرار معاش در تبریز به کار نقره روی آوردند، سبب شد تا بیشتر اساتید هنر نقره از هموطنان ارامنه ای باشد.

 

وی در ادامه می گوید: به همین دلیل هنر نقره از قدیم در تبریز معمول بوده است ولی متاسفانه به غیر از شهرهای تهران و اصفهان، در شهرهای دیگر کشورمان، این هنر زیاد شناخته شده نیست.

 

پرویز زاد در مورد استقبال مردم از این هنر می گوید: بیشترین فروش محصولات نقره مربوط به آینه و شمعدان نقره است که زوج های جوان برای شروع زندگی مشترکشان، آنرا تهیه می کنند و فروش ظروف نقره ای در اولویت بعد قرار دارد.

 

وی درباره آموزش این هنر به نسل جوان می گوید: برای ترویج این هنر به مدت ۶ سال در دانشگاه جامع علمی- کاربردی وابسته به سازمان میراث فرهنگی، در واحد درسی کارگاه فلز، هنر نقره کاری را تدریس کرده ام و یک تعداد هم شاگرد داشتم که بطور مستقیم این هنر را از من فراگرفته و بعدها خودشان مستقلا مشغول به هنر نقره کاری شدند.

 

پرویز زاد در ادامه از بیکاری هنرکاران تبریزی انتقاد کرد و گفت: اگر هنر نقره کاری تبریز در دنیا خوب و شایسته تبلیغ شود، ارزش افزوده این هنر از کشور خارج نمی شود و از تعداد بیکاران هم کاسته می شود.

 

پرویز زاد از مهجور ماندن هنر نقره کاران تبریزی در نمایشگاه های کشورهای خارجی افسوس خورد و گفت: علی رغم اینکه تنوع محصولات در هنر نقره به سبک تبریز زیاد است ولی هنر نقره به سبک زنجان و اصفهان در دنیا بیشتر از هنر نقره به سبک تبریز شناخته شده تر است.

 

وی افزود: هنر نقره به سبک تبریز، حکاکی و قلم زنی بدون استفاده از چکش است، بدین ترتیب که با استفاده از قلم فولادی بانیروی دست بر روی فلز نقره کنده کاری انجام می شود.

 

در صورتیکه در سبک اصفهانی قلم زنی با چکش انجام می گیرد.

 

وی ابراز امیدواری کرد ،در صورت حمایت مسئولان از هنر و صنعت نقره سازی تبریز، این هنر- صنعت آینده درخشانی داشته باشد.

 

گرگین شاه نظریان یکی از نقره سازان تبریزی که۵۵ سال در این کار مشغول به فعالیت است ، وضعیت نقره در ایران را رو به پیشرفت دانسته ومی گوید: افرادی که از شهرها و کشورهای دیگر به تبریز می آیند، دوست دارند اشیاء نقره ای با خود به یادگار ببرند.

 

وی گفت: کسانی که در سنین بالا هستند، کارهای قدیمی را می پسندند در حالیکه جوانها دوست دارند زندگی مشترکشان را با آینه شمعدان های نقره ای آغاز کنند، پدر و مادرها نیز در اعیاد و مناسبت ها بیشتر به فرزندان خود اشیاء نقره ای هدیه می دهند.

 

حسین مصطفایی فروشنده ظروف نقره در بازار تبریز گفت: در سالهای اخیر با افزایش گردشگران خارجی و به دنبال آن ثبت بازار تاریخی تبریز به عنوان بزرگترین سازه آجری جهان هزاران گردشگر ایرانی و خارجی در طول سال در بازار تبریز دیده می شوند و جمعی از این گردشگران مایل به خرید صنایع دستی به ویژه ظروف و اشیای لوکس نقره ای هستند؛ بنابراین در سالهای اخیر فروشگاه های جدید عرضه محصولات نقره ای در گوشه و کنار بازار تبریز رونق خاصی یافته است .

 

در حال حاضر ۷ هزار نفر در بخش نقره استان فعال هستند و این در حالی است که جواهرآلات سنتی در گذشته مورد توجه نبوده است.

این هنر به محدوده خاص اجتماعی منتهی نشده و افراد مختلفی از قشرهای متفاوت جامعه می توانند در آن فعالیت کنند.

با توجه به تغییرات مداوم در فن آوری تولید صنایع دستی و هنرهای گوناگون و تسهیل در روش های تولید، خطر تغییر روش تولید از سنتی به ماشینی و نیمه صنعتی و نیز فراموشی برخی تکنیکهای این هنر همچون نقره کاری به روش سیاه قلم، شیوه تولید این نوع هنر را تهدید می کند.

 

شیوه تولید سنتی، حکاکی با استفاده از قلم هایی خاص، ترکیبی بودن هنر مذکور که نقایص آن را به حداقل می رساند، تنوع در آثار تولیدی و کاربردی بودن آنها، مقاوم بودن آثار کاربردی در هنگام استفاده، قابلیت احیا، بازسازی و مرمت آثار از جمله ویژگی های منحصر به فرد این هنراست.

 

حکاکی روی نقره بر روی ورقه هایی از آلیاژ نقره و مس پس از پیاده کردن طرح اولیه، با قلم زنی و بنا به ضرورت طرح، برش کاری، خم کاری، لحیم کاری و در نهایت کمک گرفتن از برخی توانمندی های علوم و فنون مختلف همچون فعالیت های شیمیایی، در قالب برخی ظروف، وسایل و تابلوهای هنری و غیره انجام می شود.

 

حضور این آثار فرهنگی، هنری در اقصی نقاط کشور و حتی خارج از کشور و فروش آنها علاوه بر منافع اقتصادی، موجب معرفی این هنر منحصر به فرد شده و سلایق و توانایی های هنرمندان این منطقه را به مخاطبان منتقل کرده و موجب ایجاد رغبت در علاقه مندان برای خرید یک تکه صنایع دستی به عنوان یادمانی از استان می شود.

 

در مورد نقره کاری به روش سیاه قلم باید گفت که این نوع هنر ارزش بالایی داشته و چندین برابر قیمت حکاکی های معمول به فروش می رسد اما در حال حاضر این نوع هنر به دست فراموشی سپرده شده است.

 

زمینه آموزش این هنر فراهم شده و نظامی پور یکی از هنرمندان این رشته در سال ۸۷ از سازمان بین المللی یونسکو مهر اصالت دریافت کرده است.

 

با توجه به اهمیت هنر نقره کاری در تبریز، آموزش این هنر- صنعت مورد توجه دستگاه های دولتی ذیربط قرار گرفته است و امروزه جوانان علاقمند می توانند با مراجعه به مراکز فنی و حرفه ای و نیز مراکز وابسته به صنایع دستی، ضمن آموزش نقره سازی شغلی مناسب برای خود دست و پا کنند.

 

هنر و صنعت نقره کاری هنرمندان آذربایجان شرقی ثبت ملی شد.

 

کارشناسان معتقدند با ثبت ملی و همچنین دریافت مهر اصالت یونسکو هنر و صنعت دستان هنرمندان نقره کار استان حفظ و به نسلهای بعدی منتقل شود.

 

به اعتقاد کارشناسان، صنعت و هنر نقره کاری که پس از رکودی چندین ساله دوباره حیات مجددی آغاز کرده است،در صورت توجه مسئولان ملی و محلی می تواند شکوفا تر شود.

 

منبع : واحد مرکزی خبر

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.